.::: یاد تـــات :::.

زندگی نامه

حمید آریان بنابر مصاحبه خودش در اول دي 1344 (مطابق شناسنامه اول ارديبهشت 1345) در شهر كُلور، مركز بخش شاهرود شهرستان خلخال، متولد شده ام. روخواني قرآن را در سن چهار يا پنج سالگي در مكتب قرآن محل فرا گرفتم. سپس تحصيلات دوره ابتدايي، راهنمايي و بخشي از دبيرستان را در زادگاهم سپري كردم. تابستان سال 1361 دوره آموزش نظامي ويژه جنگ را در پادگان شهيد پيرزاده اردبيل گذراندم و به عنوان رزمنده داوطلب بسيجي در تاريخ 31 شهريور1361 وارد جبهه شدم. پس از سه ماه حضور در جبهه، اوايل زمستان 1361 به تهران برگشتم و سال سوم دبيرستان را در منطقه 12 تهران (دبيرستان دكتر شريعتي واقع در خيابان جمهوري، نرسيده به ميدان بهارستان) خواندم.

تقريبا تمام سال چهارم دبيرستان(سال تحصيلي 1363-1362) را به جز چند هفته در جبهه حضور داشتم و تنها در امتحانات پايان سال شركت كردم. دركل دوره ‌تحصيلات ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان به جز دو سال اخير كه جبهه بودم، شاگرد ممتاز شناخته شدم. رشته تحصيلي دبيرستانم علوم تجربي بود و خانواده و آشنايان همه مرا به تحصيل در رشته پژشكي ترغيب مي كردند ولي به جهت علاقمندي به فلسفه و الهيات، تابستان 1363در كنكور سراسري گروه علوم انساني شركت كردم و علي رغم اين كه آن سال را اكثرا جبهه بودم و از رشته علوم انساني هم چيزي نخوانده بودم، با رتبه321 در كنكور قبول شدم، اما در نهايت، تحصيل در حوزه علميه را ترجيح دادم، لذا بعد از اخذ ديپلم تجربي در سال 63، از پاييز 1364 رسما وارد حوزه علميه قم شدم.

تحصيل در رشته فقه و اصول:

مقطع اول تحصيل حوزوي يعني دوره مقدمات (پايه هاي يك تا چهار) را طي سه سال از پاييز 64 تا خرداد 67 و مقطع دوم يا دوره سطح (پايه هاي پنج تا ده) را در سال‌هاي 67 تا 72 نزد اساتيد فاضل حوزه با موفقيت به پايان بردم وحداقل دوبار در امتحانات سراسري حوزه كه از سوي مركز مديريت حوزه قم برگزار مي شد، نفر ممتاز شدم و به دريافت جايزه از مراجع وقت (حضرت امام خميني رهبر كبير انقلاب و ساير مراجع) نايل شدم. البته در بين سال‌هاي 64 تا 68 بارها داوطلبانه به جبهه اعزام شدم. مقطع سوم تحصيلات حوزوي يعني درس خارج را از سال 1372 با شركت در درس خارج اصول فقه استاد آيت الله وحيد خراساني دام ظله و خارج فقه مرحوم استاد آيت الله فاضل لنكراني قدس سره آغاز كردم و مدتي در درس آن دو بزرگوار مستمرا و در درس برخي اساتيد از جمله آيت الله هاشمي شاهرودي(ره)، آيت الله شبيري زنجاني مدظله و برخي اساتيد ديگر به صورت پراكنده شركت نمودم و نوعا درس هاي اساتيدي را كه شركت كرده ام، تقرير نموده ام.

تحصيل در رشته الهيات و علوم انساني

سال 1369 به دليل علاقمندي به مباحث فلسفي و علوم انساني وارد برنامه بخش آموزشي موسسه در راه حق شدم. (كه بعدها اين بخش و قسمت تحصيلات تكميلي آن يعني بنياد باقرالعلوم (ع) با نام جديد موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1374 افتتاح شد و هم اكنون يكي از مراكز مهم و معتبرعلمي كشوردر حوزه علوم انساني-اسلامي است). تحصيلات خود را در اين موسسه نيز با تمركز بر سه محور اساسي فلسفه، معارف قرآن و كليات علوم انساني ادامه دادم. در فلسفه، كتاب هاي آموزش فلسفه، فلسفتنا و نهايه الحكمه را خواندم؛ در معارف قرآن، خداشناسي، جهان شناسي، انسان شناسي، راه و راهنماشناسي، قرآن شناسي، جامعه و تاريخ در قرآن، حقوق و سياست در قرآن و اخلاق در قرآن را از محضر اساتيد استفاده كردم و در مباحث علوم انساني، روانشناسي، جامعه شناسي، حقوق، اقتصاد، نظام هاي اقتصادي، علوم سياسي، فلسفه اخلاق و اخلاق را خواندم. البته علاوه بر آنها دروس ديگري مانند روش تحقيق، زبان انگليسي، فيزيولوژي و غيره را هم در اين دوره گذراندم و سال 1373 در مقطع كارشناسي رشته الهيات و علوم انساني فارغ التحصيل شدم.

تحصيل در رشته فلسفه و كلام:

در تابستان سال 1373 در آزمون ورودي كارشناسي ارشد پيوسته مدرسي الهيات، گرايش فلسفه و كلام بخش تربيت مدرس دانشگاه قم پذيرفته شدم و طي چهارسال از محضر اساتيدي چون دكتر غلامرضا اعواني (دروس فلسفه غرب از يونان تا پايان قرون وسطي)، حجة‌الاسلام دكتر احمد احمدي (فلسفه دكارت، هيوم، كانت، فلسفه هاي اگزيستانس و فلسفه معاصر غرب)، حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر احمد بهشتي (اشارات و تنبيهات ابن سينا نمط چهارم، پنجم و بخشي از نمط نهم)، استاد محمدحسين حشمت‌‌پور (بخش هاي مختلفي از اسفار ملاصدرا و قسمت هايي ازحكمة الاشراق سهروردي و قسمتي از اشارات ابن سينا)، آيت الله انصاري شيرازي(عرفان نظري، مقدمه قيصري)، استاد صادق لاريجاني،(فلسفه اخلاق) دكتر علي شريعتمداري(فلسفه تعليم و تربيت، روانشناسي تعليم و تربيت)، دكتر احمد بهشتي و استاد علي محامد (مباحث كلام اسلامي) آقاي محقق (تاريخ كلام اسلامي) آقاي ملكيان (فلسفه دين و كلام جديد: بيان و گزارش آراء دانشمندان غربي) دكتر احمد فرمد (تاريخ علم)، دكتر محمد مايل (اديان شرقي) دكترمحمد ايلخاني (مسيحيت و يهوديت) دكتر آئينه وند (تاريخ جاهليت و تاريخ سياسي اسلام) دكترغلامعلي سرمد (آشنايي با آموزش عالي، و روش تحقيق)، و استاد احمد سميعي گيلاني(زبان و ادبيات فارسي) استفاده كردم و در سال تحصيلي77-76 از پايان نامه خود در حوزه فلسفه دين و كلام جديد، مبحث زبان دين با عنوان «‌درآمدي بر زبان قرآن» با درجه عالي و نمره 19.75 دفاع كردم.

تحصيل در رشته تفسير وعلوم قرآن:

از پائيز 1374 به دوره كارشناسي ارشد پيوسته رشته تفسير و علوم قرآن موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) راه يافتم و تا سال 1379 دروس اين دوره را با موفقيت سپري كردم. استاداني كه در اين دوره از آنها كسب فيض كردم عبارتند از: استاد آيت الله معرفت (اكثر مباحث علوم قرآن) استاد محمود رجبي (تفسير قرآن، روش شناسي تفسير قرآن، اعجاز قرآن)، استاد مهدوي راد (تاريخ تفسير و تاريخ حديث) استاد احمد عابدي(حديث شناسي)، استاد علي اكبر بابايي (تفسير قرآن)، استاد توفيقي (اديان) استاد دكتر آئينه وند (تاريخ جاهليت)، استاد دكتر لساني فشاركي (قرائات و تاريخ قرآن) استاد دكتر سيد محمدباقرحجتي (مكاتب تفسيري) استاد غلامرضا فياضي(تحليل متون تفسيري).

سال 1379 با قبولي در امتحان ورودي دكتراي تخصصي(Ph.D) رشته تفسير و علوم قرآن موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، تحصيل در اين مقطع را آغاز و پس از گدارندن 28 واحد‌ دروس اين دوره و نگارش حداقل 10 مقاله علمي و برگزاري همين تعداد كنفرانس علمي مرتبط با  دروس، در زمستان1389 رساله دكتري خود را در زمينه مباني تفسير با عنوان «نقش عقل در تفسير قرآن» با راهنمايي مشترك حضرات حجج اسلام محمود رجبي و غلامرضا فياضي  ارائه دادم و با درجه عالي و نمره 19 از آن دفاع كردم. در دوره دكتري از محضر استادان بزرگواري چون استاد آيت الله معرفت (بررسي روايات تفسيري) استاد دكتر حجتي (تفسير و قرائات) استاد محمود رجبي (مباني تفسير، جامعيت قرآن) استاد دكتر احمد عابدي (نقد حديث) استاد رضا استادي (روش شناسي تفسير) استاد غلامرضا فياضي (برهان در قرآن) استاد صادق لاريجاني (هرمنوتيك) استاد  سيد جواد شبيري ودر ادامه جناب آقاي حسيني (رجال) بهره بردم.

با دو زبان عربي و انگليسي آشنايي تخصصي دارم و به زبان آذري هم آشنا هستم و در حد متوسط مكالمه مي كنم.

سوابق تحصيلي

تحصيلات عمومي:

ديپلم علوم تجربي-1363

تحصيلات حوزوي:

1. مرحله مقدمات: حوزه علميه قم- مدرسه علميه الهادي(ع) - 1364-1367؛

2. مرحله سطح: حوزه علميه قم - 1367-1372

3. مرحله خارج : حوزه علمية قم- از سال 1372 به بعد

تحصيلات دانشگاهي:

1. كارشناسي الهيات و علوم انساني-مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني قم- 1369- 1373

2. كارشناسي ارشد فلسفه و كلام - دانشگاه قم- مركز تربيت مدرس- 1373-1377

3. كارشناسي ارشد پيوسته تفسير وعلوم قرآن- مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني- 1375-1379

4. دكتري تخصصي(Ph.D) تفسير وعلوم قرآن- مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني- 1379-1389

شركت در كارگاه هاي مهارتي 

1. كارگاه تدوين متون آموزشي و درسي، مشهد ، بهمن1380

2. كارگاه روش تدريس فعال، مشهد ، اسفند 1384

3. كارگاه تدوين متون خودآموز درسي، مشهد ، دي ماه 1386

4. كارگاه هم انديشي فلسفه علوم انساني- قم- 1395- 

 5. كارگاه ساخت آزمون- قم- خرداد 1396

فراگيري زبان هاي خارجي

1. علاوه بر تحصيل ادبيات عرب در حوزه، گذراندن دوره مكالمه زبان عربي، در واحد آموزش زبان هاي خارجي دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم- 1368

2. علاوه بر تحصيل زبان عمومي و تخصصي انگليسي در كارشناسي و ارشد، گذراندن دوره مكالمه زبان انگليسي، در واحد آموزش زبان هاي خارجي دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم- 1372

فعاليت هاي آموزشي

تاكنون دروس مختلفي را در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري و نيز سطح يك، دو، سه و چهار حوزه براي دانشجويان دانشگاه ها و طلاب حوزه هاي علميه تدريس كرده‌ام. همچنين رساله ها و پايان نامه هاي زيادي را راهنمايي مشاوره يا داوري نموده ام

1- تدريس ها:

   مقطع كارشناسي:

1. معارف قرآن؛ خداشناسي،

2. معارف قرآن؛ جهان‌شناسي،

3. معارف قرآن؛ انسان شناسي،

4. معارف قرآن؛ قرآن‌شناسي،

5. معارف قرآن؛ جامعه و تاريخ در قرآن،

6. معارف قرآن؛ حقوق وسياست در قرآن

7. مباني تفسير قرآن،

8. روش تفسير قرآن،

9 .تفسير قرآن،

10. علوم قرآن، 

11. روش تحقيق

    مقطع كارشناسي ارشد:

12.روش تحقيق در تفسير و علوم قرآن،

13. مباني تفسير قرآن،

14. روش تفسير قرآن،

15 .تفسير موضوعي قرآن،

16. كليات انسان شناسي (فلسفه انسان شناسي)،

17. مهارت هاي تحقيق، سطح يك (با تمركز بر مقاله نويسي)

18. مهارت هاي تحقيق، سطح دو (با تمركز بر پايان نامه نويسي)

19. مباني و روش تحقيق درحديث (روش فهم حديث)

20. نظريه هاي تفسير قرآن،

21. هرمنوتيك و نظريه هاي تفسير متن در غرب،

22. فقه القرآن،

   مقطع دكتري:

23. آفرينش انسان در قرآن،

24. جايگاه انسان در نظام هستي از نظر قرآن،

25. مبادي اختيار انسان در قرآن،

26. معارف نظري قرآن (توحيد و معاد)،

27. زبان قرآن، 

28. قرآن و فرهنگ زمانه

29. تفسير آيات تربيتي قرآن (براي حوزه علميه قم - مركز تخصصي تفسير- سطح 4)

تدريس دروس فقه و اصول :

30. اصول فقه مظفر، سطوح مقدماتي (سطح 1)- حوزه علميه قم- مدرسه علميه عترت

31. رسائل يا فرائدالاصول؛ سطوح عالي (سطح 2)-حوزه علميه قم

32. كفايه الاصول؛ سطوح عالي (سطح 3)-حوزه علميه قم

تدريس مباني انديشه اسلامي:

در آموزشمباني انديشه اسلامي (طرح ولايت) با بسيج دانشجويي و مركز آموزش هاي آزاد موسسه امام خميني همكاري داشته‌ام و دروس مختلفي را براي دانشجويان دانشگاه ها و طلاب حوزه هاي سراسر كشور و نيز فرهنگيان و دبيران ديني و قرآن شركت كننده در اين طرح تدريس نموده‌ام، از جمله: 

33. هستي شناسي اسلامي(فلسفه اسلامي)،

34. منطق و تفكر انتقادي،

35. معرفت شناسي و مباني معرفت ديني

36. خداشناسي،

37. انسان شناسي،

38. مباني انديشه اسلامي3 (نياز به دين، نبوت، امامت)

2- برگزاري كارگاه هاي آموزشي:

1. برگزاري كارگاه روش تحقيق در علوم قرآن- ارشد- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1379

2. برگزاري كارگاه مهارت هاي پژوهش سطح يك (با تمركز بر مقاله نويسي)-ارشد-موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1395

3. برگزاري كارگاه مهارت هاي پژوهش سطح دو (با تمركز بر پايان نامه نويسي)- ارشد -موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1395و 1396

4.  برگزاري كارگاه مهارت هاي پژوهش سطح يك -ارشد- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- 1398

3- راهنمايي و مشاوره پايان نامه ها و رساله ها

     راهنمايي رساله هاي دكتري 

1. كرامت انسان در قرآن و دلالت هاي مبنايي آن در نظريه هاي شخصيت در روان شناسي (رويكردهاي انسان گرايي، روان تحليلي و رفتارگرايي)، محمد مهدي مشايخي-دكتري- رشته تفسير- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني - دفاع: اسفند1397

2. جريان شناسي تفسير عقلي نومعتزله در مغرب عربي معاصر، عبدالله جبرئيلي- دكتري- رشته تفسير و علوم قرآن- جامعه المصطفي العالميه-دفاع: شهريور1398

3. نقش گرايش هاي متعالي در رفتار انسان از منظر قرآن- هابيل گرمابي- دكتري- رشته تفسيرو علوم قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني-دفاع: دي ماه 1398

      مشاوره رساله هاي دكتري

4. شيوه استدلال در قرآن- محمدرضا محمدعليزاده- دكتري - رشته مدرسي معارف گرايش مباني نظري اسلام- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني - 1394

5. نقش معناشناسي زباني در تفسير قرآن-غلام محمد شريعتي- دكتري- رشته تفسيرو علوم قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني - 1394

6. مباني بهره گيري از حديث در تفسير قرآن- اسدالله جمشيدي- دكتري- رشته تفسيرو علوم قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني - 1394

     راهنمايي پايان نامه هاي ارشد و سطح سه

7- نقش علم نحو در تفسير قرآن كريم، جواد آسه، كارشناسي ارشد،موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن، سال تحصيلي 87-88، تاريخ دفاع: 3/5/1388

8- لعن و نفرين در قرآن، محمد مهدي مشايخي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن،  تاريخ دفاع:آبان 1388

9- روش شناسي تفسير «من وحي القرآن»، شمس الله معلّم كلايي، كارشناسي ارشد،موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن؛ تاريخ دفاع: 23/6/1388

10- تحليل نحوي گزيده اي از آيات قرآن و پيامدهاي تفسيري آن با تأكيد بر ديدگاه مرحوم طبرسي در مجمع البيان، كبري خيرجوي، كارشناسي ارشد، جامعة الزهرا (س) رشته ادبيات عرب، دفاع: تير1390

11- عوامل انحراف اعتقادي از دين از ديدگاه قرآن كريم- محمد زاهدي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن- سال ؛ تاريخ دفاع:1/4/1392

12-عوامل انحراف رفتاري از دين از منظر قرآن كريم،‎ علي اصغرعليائي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن - تاريخ دفاع: 12/12/ 1392

13- اذن الهي و رابطه آن با نظام هستي از ديدگاه قرآن،علي وكيل نيري، ارشد رشته تفسير و علوم قرآن‎، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، تاريخ دفاع:1/4/1393

‎ -14سبك زندگي اسلامي در بعد اقتصادي خانواده، بر اساس آموزه هاي اسلامي، ‎كريم رجبي- سطح 3- ‎حوزه علميه قم- دفاع: 16-11-1393

15- عوامل موثر درتقويت اراده انسان براي ارتقاي ايمان وعمل صالح ازديدگاه قرآن، محمدعلي جهان پناه، ارشد رشته تفسير و علوم قرآن‎، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، دفاع: 31-6- 1397

16- نقش شناخت در تكامل اختياري انسان از منظر قرآن - علي رحيمي زاده- ارشد رشته تفسير و علوم قرآن- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- بهمن ماه 1398

      مشاوره پايان نامه هاي ارشد و سطح سه

17. خودفراموشي از منظر قرآن و حديث، سيد عباس موسوي، مركز جهاني علوم اسلامي، مدرسه عالي فقه و معارف اسلامي، كارشناسي ارشد، دفاع: 10/9/1386.

18. معناشناسي كتاب و حكمت در قرآن (با تأكيد بر آراء علامه طباطبائي و دانيل مديگان) غلام محمد شريعتي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن، تاريخ دفاع: 31/6/1388

19. بازيابي و نقد مباني و روش تفسيري آيت الله معرفت با تأكيد بر التفسير الاثري الجامع، وحيد زارع مهرآبادي، كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن، تاريخ دفاع: 28/7/1389

20. روابط متقابل دين و علم از منظر علامه طباطبايي (ره)، مصطفي اسلامي، رشته فلسفه، كارشناسي ارشد؛ موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، دفاع: 1-5-1393

21. رابطه ابعاد وجودي انسان با نيازهاي او از ديدگاه قرآن، مهدي عابدي، ارشد  رشته تفسير و علوم قرآن‎، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- دي ماه 1398

4-  داوري ها

    داوري رساله هاي دكتري و سطح چهار

1. گزارش قرآن و روايات از محتواي تورات و انجيل ، حسين نقوي، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ، رشته اديان و عرفان، دفاع: ‎14-12-1391

2. تبيين مباني انسان شناختي تصميم گيري در مديريت اسلامي، علي اكبر بخشي، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ، رشته مديريت، دفاع: 29-4-1393

3. واقع نمايي گزاره هاي خبري قرآن كريم و نقش آن در تفسير- محمدرضا امين- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ، رشته تفسير و علوم قرآن-دفاع: اسفند 1393

4. مشروعية التفسير الموضوعي؛ دراسة نقدية تحليلية- نعيم الساعدي- جامعه المصطفي العالميه- دكتري- رشته فقه و معارف اسلامي- فروردين 1394

5. داوري آثار متعدد علمي براي دريافت  مدرك سطح چهاراز حوزه علميه قم- ارسالي از سوي معاونت آموزش حوزه ،(5 رساله و كتاب از 1390 تا كنون)

     داوري پايان نامه هاي ارشد و سطح سه

6. موانع خداشناسي در قرآن، عبدالله نعيمي، مركز جهاني علوم اسلامي، مدرسه عالي فقه و معارف اسلامي، كارشناسي ارشد، 2-10-1383

7. تسبيح موجودات از منظر قرآن و روايات، قربانعلي اخلاصي، مركز جهاني علوم اسلامي، مدرسه عالي فقه و معارف اسلامي، كارشناسي ارشد، 17-11-1383.

8. معاد و تاثير اعتقاد به آن در زندگي بشر، حجت الله اردشيري لردجاني، سطح 3- حوزه علميه قم- 10-7-1385

9. تعصب از ديدگاه قرآن، كاظم عامري،كارشناسي ارشد، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن،21-11-1386

10. علل و آثار مهجوريت قرآن در جامعه امروز، سيد مهدي عترتي، سطح 3- حوزه علميه قم ، 15-10-1390

11. ‎سبك گفتگو در خانواده از ديدگاه قرآن، ‎محمد ظاهر طحان، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، رشته تفسير و علوم قرآن، تاريخ دفاع : 29-1-1392

12. شخصيت و روايات سعيد بن جبير، ابراهيم معراج، سطح 3 حوزه علميه قم-  10-8-1394

13. نقش تفكر در اخلاق و معنويت از نظر قرآن و روايات- وحيد جنگي- سطح 3- حوزه علميه قم - 12-2-1398

فعاليت هاي پژوهشي

1) تاليف و نگارش:

تاليف و تدوين 19 كتاب و 53 مقاله  ( كه  تفصيل آن در بخش آثار و تاليفات درج شده است)

2) اجرايطرح هاي پژوهشي

1.  طرح بازنگري معارف قرآن استاد مصباح - قرآن شناسي ج اول- 1380
2. طرح بازنگري معارف قرآن استاد مصباح- جهان شناسي،. 1386
3.  طرح بازنگري معارف قرآن استاد مصباح- فلسفه جامعه و تاريخ در قرآن، 1396-1397
4.  طرح بازنگري معارف قرآن استاد مصباح- مسائل جامعه و تاريخ از منظر قرآن، 1398.

3) برگزاري كرسي ها و نشست هاي علمي 

1.  برگزاري ميزگرد علمي زبان قرآن (سايركارشناسان:آقايان محمود رجبي، ابوالفضل ساجدي، احمد واعظي)- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- قم- 23-12-1383
2.  ارائه نشت علمي با عنوان « قرآن و علم »- نمايشگاه بين المللي قرآن كريم- تهران- 19-6-1387
3.  ارائه نشت علمي با عنوان «منزلت عقل در تفسير قرآن »- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- قم- 14-2-1389
4. برگزاري ميزگرد علمي « جايگاه معارف قرآن در منظومه معرفت ديني» - موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- قم- آذر 1390
5. ارائه نشت علمي با عنوان «قلمروي معارف قرآن و نقش آن در تفسير از ديدگاه علامه طباطبائي»- موسسه  آموزشي و پژوهشي امام خميني- قم- 1-2-1391
6.  نقد كتاب درسي «علوم قرآن» تاليف دكترعلي اوسط باقري- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني -15-9-1391
7.  نقد كرسي ترويجي «رويكردهاي قرآن در تعليم و تربيت ارزش‌ها»-ارائه دهنده: دكتر رهنمايي- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني -13-9-1397
8.  نقد كرسي ترويجي «اعتبارسنجي تراكم ظنون در فرايند استنباط و كاربرد آن در شكل گيري علوم انساني» - ارائه دهنده: دكتر خطيبي- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني -29-3- 1398

4) نظارت ها و ارزيابي ها

1.  نظارت بر پروژه هاي مختلف پژوهشي اجرا شده در موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني از جمله كلان پروژه «بازنگري كتاب هاي آموزش معارف قرآن» در ده محور و...
2.  ارزيابي و داوري علمي ده ها كتاب و مقاله براي معاونت پژوهش و مجلات علمي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني
3.  پيشنهاد و تدوين چندين طرح پژوهشي از جمله كلان طرح «تصنيف موضوعي الميزان» و كلان طرح «بازنگري كتاب هاي درسي معارف قرآن » و طرح «شناخت اسلام بر اساس آموزه هاي قرآن»(مورد اخير با همكاري آقايان دكتراشرفي و كريمي بوده) و نيز ارزيابي طرح هاي پژوهشي متعدد.

آثار و تاليفات

1) كتاب ها

كتاب هاي تاليف شده:

1. درآمدي بر زبان قرآن،

2. نص گرايي و عقل گرايي در تفسير قرآن

3. كاركردهاي عقل در تفسير قرآن،

4. لشكركشي اصحاب فيل به مكه، ترديدها و تفسيرها

5. جستاري در قرائت و تفسير قرآن

6. كليات انسان شناسي

7. آفرينش انسان در قرآن

8. هرمنوتيك و نظريه هاي تفسير قرآن

9. مباني تفسير قرآن

10. شيوه و مراحل تفسير قرآن

11. شيوه و مراحل فهم حديث

كتاب هاي تحقيق و تدوين شده:

12. تحقيق و تدوين كتاب قرآن‌شناسي جلد اول ، تاليف استاد محمد تقي مصباح يزدي، چاپ اول،،1387.

13. تحقيق و تدوين كتاب جهان شناسي، تاليف استاد محمد تقي مصباح يزدي، 1390.

14. تدوين و نگارش كتاب جهان شناسي– تاليف استاد محمدتقي مصباح متن آموزشي براي مركز آموزش مجازي موسسه،1396

15. تحقيق و تدوين كتاب فلسفه جامعه و تاريخ از منظر قرآن تاليف استاد محمدتقي مصباح، 1398.

16. تحقيق و تدوين كتاب مسائل جامعه و تاريخ از منظر قرآن تاليف استاد محمدتقي مصباح، 1399.

كتاب هاي تاليفي در دست تكميل:

16. سيري تحليلي در مباني تفسيري سيدمحمدحسين فضل الله

17. منزلت عقل در معرفت بشري و ديني

18. مهارت هاي پژوهش

19. جايگاه انسان در نظام هستي از نظر قرآن

كتاب هاي در دست طراحي و تاليف:

20. مباني انسان شناختي علوم انساني - اسلامي

21. مباني و روش تفسير موضوعي

22. منابع تفسير قرآن

23. آسيب شناسي تفسير قرآن

24. آسيب شناسي فهم حديث

25. فلسفه تفسير

26. زبان دين و زبان قرآن

27. سيري تحليلي انتقادي در مباني و آراء قرآن شناختي نصرحامد ابوزيد

28. قرآن و علوم تجربي

29. هجرت ها و نهضت ها در قرآن

30. كاربست معناشناسي زباني و شناختي در تفسير قرآن(معناشناسي و تفسير)

31. الدليل العقلي و دوره في استنباط الاحكام الشرعيه الفرعيه

2) مقالات

چاپ شده در مجلات علمي پژوهشي:

1. جامعيت قرآن در بيان مفسرالميزان ، مجله قرآن شناخت شماره 1 ، بهار و تابستان 1387.

2. لشكر كشي ابرهه به مكه به روايت تاريخ و قرآن ، تاريخ در آينه پژوهش، شماره 7 ، پاييز 1385.

3. خلل زدايي از اسناد روايات ؛ راهكارها و قراين ، علوم حديث ، شماره 44، تابستان 1386.

4. شأن و كاركرد عقل در تفسير قرآن از ديدگاه نص گرايان؛ مجله علمي پژوهشي قرآن شناخت؛ شماره 6 پاييز وزمستان 1389.

5. معني و مبناي عقل گرايي معتزله در تفسير قرآن، قرآن شناخت؛ شماره 11 بهار و تابستان 1392

6. بازتاملي در مدلول آيات ناظر به آفرينش نخستين انسان، قرآن شناخت، شماره 15 بهار وتابستان 1394.

7. راه صحيح تفكر از منظر قرآن، قرآن شناخت، شماره 20- پاييز و زمستان 1396.

8. كرامت ذاتي انسان در قرآن؛ مولفه ها و لوازم وجودي، قرآن شناخت، شماره 23- پاييز و زمستان 1398.

9. نقش گرايش ­هاي متعالي در رفتارهاي اجتماعي انسان از ديدگاه قرآن، پذيرفته شده در مجله قرآن شناخت، براي شماره 25- پاييز و زمستان 1399.

به زبان هاي ديگر:

10.المجاز و الرمز في النصوص الدينية المقدسة؛ تاملات في لغة القرآن- در كتاب: لغة القرآن مسائلها و قضاياه، مجموعة من المؤلفين ترجمه احمد حسين بكر، بيروت مركز الحضارة لتنمية الفكر الاسلامي. الطبعة الاولي، 2016م.

11. لغة المجاز و الرمزية في النص الديني، ترجمة سرمد الطائي، مجلة الفصلية المنهاج، عدد 30، الصيف2003( تابستان 1382)

12.   KUR’AN TEFS?R?NDE MU’TEZ?LE RASYONAL?ZM? ,KELÂM ARA?TIRMALARI DERG?S? Cilt: 13, Say?: 2, 2015 (ترجمه اي است از«مقاله معنا و مبناي عقل گرايي معتزله در تفسير قرآن» كه با ترجمه دكتر نعيم دونر به زبان تركي در مجله مطالعات كلامي، سال 2015 در كشور تركيه در صفحات 840-861 به چاپ رسيده است)

چاپ شده در مجلات علمي ترويجي:

13. بررسي دلالت معجزه بر نبوت، مجله معرفت شماره 24- تير 1376

14. توصيف در تركيب‏هاي اضافي قرآن و لغزش‏هاي برخي مترجمان، مجله ترجمان وحي ، شماره 5، بهار و تابستان1378.

15. زبان قرآن؛ ساختار و ويژگي­ها، مجله معرفت شماره 35 ، مرداد و شهريور 1379.

16. مجازگويي و رمزگرايي در متون مقدس ديني، مجله معرفت شماره 48 آذر1380.

17. عوامل رفتاري انحراف اعتقادي از دين از ديدگاه قرآن، مجله علمي - ترويجي معرفت، شماره 197، ارديبهشت 1393

18. چهارده استدلال بر جواز و لزوم بهره گيري از عقل در تفسير قرآن؛ مجله علمي - ترويجي معرفت شماره 222، خرداد 1395

19. بررسي تعارض تئوري­هاي علمي و آيات قرآن در آفرينش نخستين انسان، پژوهشنامه معارف قرآني، شماره 27، زمستان 1395.

20. بررسي تئوري عرفي بودن زبان قرآن، مجله علمي - ترويجي معرفت شماره 233، ارديبهشت 1396.

21. عوامل مؤثر بر اراده انسان و تقويت آن براي انجام عمل صالح از نظر قرآن، مجله معرفت، شماره 257، ارديبهشت 1398.

ديگر مقالات چاپ شده:

22. طلوع قرآن شناخت، سرمقاله اولين شماره مجله قرآن شناخت، شماره 1، بهار و تابستان 1387.

23. تدوين نشست علمي مفهوم شناسي «تفسير قرآن به قرآن از ديدگاه علامه طباطبايي» قسمت اول، قرآن شناخت 1، بهار و تابستان 1387.

24. تدوين نشست علمي مفهوم شناسي «تفسير قرآن به قرآن از ديدگاه علامه طباطبايي» قسمت دوم، قرآن شناخت 2، پاييز و زمستان 1387.

25. نقد انديشه يا تحكيم خارجيگري، روزنامه رسالت در سه شماره پياپي به تاريخ 31-1-89 الي 2-2-89

مقالات در دست چاپ:

26. رابطه اذن تكويني الهي با مخلوقات مختار

27. نقش قرائات در تثبيت يا تشويش نص قرآن؛ بررسي موردي قرائت ابن عامر

28. انتحال در مقاله ‌‌‌«جـامعيت‌ قرآن از نگاه علامه طباطبائي»

مقالات فلسفي و كلامي چاپ نشده:

26. آرخه يا اصل نخستين جهان در نزد نخستين فيلسوفان يونان؛

27. وجود و عدم در اگزيستانسياليزم ژان پل سارتر؛

28. ترمينولوژي عقل

29. علامه رفيعي قزويني، زندگي، آثار و انديشه ها؛

30. جستاري در موضوع رجعت؛

31. همگوني و تمايز زبان قرآن با زبان هاي عرفي وعلمي

مقالات فلسفي و دين شناختي ترجمه اي (چاپ نشده):

32. آموزه هاي ملاصدرا؛ ترجمه فصل 36 از كتاب History of Islamic Philosophy ، نوشته سيدحسن نصر، ج1ص 75-77،

33. دين ايرانيان باستان، ترجمه مدخل Iranian Religions از دائره المعارف دين، ويراسته ميرچا الياده جلد 7 ص 277-280؛

34. ترجمه مدخل Islam نوشته L.Gardet از دايره المعارف اسلام،ج 4، ص 171-174؛

مقالات كلامي-تفسيري چاپ نشده:

35. برهان در قرآن؛ تاملي در احتجاجات حضرت ابراهيم با ستاره پرستان

36. باطن گرايي در تفسيرقرآن

37. شيعه و عقل گرايي در تفسير

38. عقل گرايي معتزله در تفسير

39. بررسي تطبيقي شفاعت از ديدگاه علامه طباطبايي، مراغي وقرطبي

40. بررسي تطبيقي امامت در سه تفسيرالميزان، في ظلال القرآن و المنار

مقالات تفسيري چاپ نشده:

41. ترمنيولوژي تفسير

42. بازتاملي در نسبت معناي «تفسير» و تاويل

43. هجرت صالحان درقرآن

44. تفسير سوره فيل

45. معناشناسي عرب و اعراب در قرآن

مقالات حديثي و رجالي چاپ نشده:

46. قرائن اتحاد و تغاير عناوين راويان در اسناد احاديث

47. عوامل اشتراك عناوين راويان حديث و قرائن تمييز آنها

48. اسباب و علل راهيابي تحريفات به اسناد روايات

ديگر مقالات در دست تكميل:

49. كاربرد عقل در تفسير از نظر علامه طباطبايي

50. نسبت خليفه اللهي و امامت در قرآن و روايات

51. سنجش محتوايي حديث در ترازوي قرآن

52. جامعيت سه وجهي قرآن از نظر علامه طباطبائي

53. تفسيرسوره ماعون

افتخارات

1- نفر سوم و ممتاز امتحانات سراسري حوزه علميه قم 1367

2.-نفر اول و ممتاز امتحانات سراسري حوزه علميه قم 1368

3- نفر اول دوره كارشناسي ارشدرشته تفسير و علوم قرآن مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني طي سال هاي 1375-1379

4- پژوهشگر برتر مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1383

5- پژوهشگر ممتاز مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1386

6- احراز رتبه اول رساله هاي دكتري - نمايشگاه بين المللي قرآن، تهران- شهريور1390

7- پژوهشگر برتر مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1395

8- پژوهشگر برتر مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در سال 1396

فعاليت هاي اجرايي

1- طراحي، راه اندازي مجله علمي ـ پژوهشي قرآن شناخت و تكفل كليه امور سردبيري  پنج شماره اول آن از زمستان 1385 تا زمستان 1389

2. عضو هيئت تحريريه مجله علمي ـ پژوهشي قرآن شناخت از 1386 تا كنون

3. عضو شوراي مركزي انجمن اساتيد موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني  و نيز عضو كميته آموزش اين انجمن- به مدت دو سال- 1390 و1391

4. مدير دفتر و طرح و برنامه مؤسسه آموزشي پژوهشي امام خميني، از تير1390 تا خرداد 1396

5. عضو شوراي علمي گروه تفسير و علوم قرآن- از 1379 تا كنون

6.عضو كميته علمي همايش ملي مباني و روش تفسيري علامه طباطبايي-1391

7. عضو كميته علمي و شوراي سياستگذاري همايش بين المللي انديشه هاي علامه طباطبايي در الميزان-1393

8. عضو شوراي مركزي  آموزش هاي آزاد (طرح ولايت)- موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- دو سال- 1388 و 1389

9. عضو شوراي سياستگذاري توليد علوم انساني اسلامي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني- به مدت دوسال-1394 و 1395

10. عضو شوراي روش تحقيق تحصيلات تكميلي 1396-1397

11. عضو كارگروه روش تحقيق معاونت آموزش- 1398

12. عضو انجمن قرآن پژوهي حوزه علميه قم

سفرهاي علمي

1- سفر به  كشور لبنان- اسفند 1386 (1-12-86 الي 5-12-86) و بازديد از مراكز علمي و دانشگاهي شيعه، سني و مسيحي و ديدار با شخصيت هاي علمي و سياسي و بازديد از مناطق جنگ 33 روزه در مرز فلسطين اشغالي (از روستاي عيتا الشعب تا بازداشتگاه خيام مشرف بر مزارع شبعا)

2- سفر به كشور سوريه - اسفند 1386 (6-12-86 الي 10-12-86) و بازديد از مراكز علمي و دانشگاهي و ديدار با شخصيت هاي علمي سني و شيعه .

به علاوه دو بار به كشور عربستان براي انجام مناسك عمره  مفرده و حج  تمتع و بارها به عراق براي زيارت عتبات عاليات مسافرت كرده ام كه همه آن ها به نوعي سفر فرهنگي بوده است.

فعاليت هالي فرهنگي، تبليغي

سه مرحله براي تبليغ به خوزستان (مناطق جنگي) بعد از قطعنامه اعزام شده ام؛ جمعا به مدت سه ماه